(6 Ağustos 2024 Tarihli Resmi Gazete Sayısı ile Yürürlüğe Giren Yönetmelik Esasları)
YÖNETMELİĞİN TEMEL YAPISI VE KAPSAMI
Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesislerinde görevli personele yapılacak ek ödemeye ilişkin usul ve esasları belirleyen bu Yönetmelik, önceki düzenlemelerin güncel mevzuata uyarlanmış ve detaylandırılmış halidir.
Ek Ödeme, Temelde Üç Bileşenden Oluşur:
- [] 1. Sabit Ödeme: Merkezi yönetim bütçesinden ödenen ve maaşla birlikte yatan kısım.[] 2. Taban Ödeme: Performansa bağlı olmayan, hizmete ve unvana göre belirlenen temel destek ödemesi.
- 3. Teşvik Ödemesi (Performans): Fiili çalışmaya, hizmetin niteliğine ve kalitesine bağlı olarak hesaplanan kısım.
1. TEŞVİK ÖDEMESİ HESAPLAMA ESASLARI
Teşvik ödemesi, personelin Net Teşvik Puanı üzerinden hesaplanır ve Tavan Ek Ödeme tutarını aşamaz.
Hesaplamayı Etkileyen Başlıca Faktörler (Madde 7):
-
[] Personelin Unvanı ve Kadro Katsayısı (EK-2): Her unvan ve hizmet alanı için belirlenen sabit katsayılar.[] Hizmet Sunum Alan Katsayısı (EK-4): Çalışılan birimin risk ve zorluk derecesi (Yoğun Bakım, Ameliyathane, Acil, vb.).[] Hizmete Katkı Puanı (Performans):
- [] Yapılan tıbbi işlemlerin nitelik ve sayısı.[] Özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri.[] Araştırma faaliyetlerine, uzmanlık eğitimine ve hizmet içi eğitime katılım.[] Verimlilik, hasta ve çalışan memnuniyeti gibi subjektif faktörler.
- [] Mesai İçi ve Dışı Çalışmalar: Mesai saatleri dışında yapılan çalışmalar (icap, aktif nöbet) bu ödemeye pozitif katkı sağlar.
Alıntı:ÖNEMLİ NOT: Teşvik ödemesi, yalnızca personelin sağlık tesisine fiilen katkı sağladığı sürece yapılabilir. İzin, hastalık, görevden uzaklaştırma gibi durumlarda ödeme yapılamaz veya kesinti uygulanır.
2. SABİT ÖDEME VE TABAN ÖDEME FARKLARI
- [] Sabit Ödeme: Maaşla birlikte ödenmeye devam eder ve maaş artış oranlarına göre güncellenir. Bu ödemenin hesaplaması, döner sermaye tavanından düşülerek yapıldığı için Teşvik Ödemesini azaltıcı bir etkiye sahiptir.[] Taban Ödeme: Personele unvanına ve hizmet yılına göre sabit bir destek sağlamayı amaçlar. Yönetmelik, gelire katkısı az olan uzmanlık dallarının taban ödeme katsayılarında önemli oranda artış yapılmasına olanak tanımaktadır.
3. BAKANLIĞIN DÜZENLEME VE YETKİ ALANLARI
Yönetmeliğin 15. maddesi, Sağlık Bakanlığı'na ek ödemelerin hakkaniyetli dağıtımı amacıyla geniş yetkiler vermektedir:
- [] Personelin hizmet alanı ve kadro unvan katsayılarını %50’ye kadar artırma yetkisi.[] Teşvik puanı hesaplamasındaki oran ve katsayıları %50 oranında azaltma veya bir katına kadar artırma yetkisi.
4. HUKUKİ VE DİSİPLİN DURUMU TARTIŞMASI
Alıntı:Hukuki Tartışma: Yönetmelik, Anayasa Mahkemesi tarafından daha önce Anayasa'ya aykırı bulunan bazı hükümlere dayanan maddeleri korumaktadır. Özellikle disiplin durumu ve disiplin cezası alan personelin ek ödemesinde kesinti yapılmasına dair hükümlerdeki ısrar, hukuki açıdan tartışmalı olmaya devam etmektedir. Disiplin cezası, ek ödemenin ödenmemesine veya kesilmesine gerekçe olarak gösterilebilmektedir.
5. EK YORUM VE ANALİZ: KRİTİK SORULAR VE ELEŞTİRİLER
Yürürlüğe giren bu yönetmelik, mevcut sistemi konsolide etse de, sağlık çalışanlarının yıllardır süregelen iki temel sorununa kesin çözüm getirmediği için eleştiri konusu olmaya devam etmektedir.
-
[] Emekliliğe Yansıma Sorunu (SGK)
- [] Yönetmelik, ek ödemenin sadece maaş unsurlarından sayılan Sabit Ödeme ve Taban Ödeme tutarlarının emeklilik matrahına yansıdığı gerçeğini değiştirmez.[] Teşvik Ödemesi, bir "döner sermaye" veya "performans" ödemesi niteliği taşıdığı için emeklilik keseneğine dâhil edilmez.[] Sonuç: Personelin fiilen çalıştığı dönemde aldığı ödemenin büyük bir kısmı (teşvik), emekli maaşı hesaplamasına dâhil edilmediği için, çalışanlar emekli olduklarında ciddi gelir kaybıyla karşılaşmaya devam etmektedir. Bu durumun çözümü, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda yapılacak köklü bir değişiklikle mümkündür.
- [] Sabit Ödemenin Teşviki Azaltıcı Etkisi
- [] Yeni sistemde Sabit Ödeme (merkezi bütçeden ödenen kısım) maaştan ayrı bir kalem olarak görülse de, fiili hesaplama yapılırken bu tutar personelin alabileceği Tavan Ek Ödeme miktarından düşülür (mahsuplaşma).[] Yani, sabit ödemede yapılan artış, personelin performansına dayalı alabileceği Net Teşvik Ödemesini otomatik olarak azaltmaktadır.[] Eleştiri: Çalışanın aldığı maaş unsurları artarken, performansının karşılığı olan teşvikin düşmesi, genel gelir artışını sınırlamakta ve performansı teşvik etme amacına zarar vermektedir.
- [] Objektiflik ve Hakkaniyet Endişeleri
- [] Yönetmelikteki "Verimlilik, hasta ve çalışan memnuniyeti" gibi maddeler, Teşvik Puanı hesaplamasında idareye geniş bir takdir yetkisi vermektedir.
- Risk: Bu subjektif kriterler, performansın net tıbbi işlemlerden ziyade, idari değerlendirmelere bağlı kalmasına ve tesisler arasında adaletsizliklere yol açmasına neden olabilir. Yüksek performans gösteren ancak idare ile uyumsuzluk yaşayan personelin ödemelerinin düşürülmesi riski mevcuttur.
Sonuç: Yeni Yönetmelik, döner sermaye sisteminden Teşvik/Ek Ödeme sistemine geçişin detaylarını pekiştirirken, ödemeleri büyük ölçüde bireysel performansa ve Bakanlık inisiyatifine bırakmaktadır. Hak kaybı yaşamamak ve ödemelerdeki artışlardan tam olarak yararlanabilmek için fiili katkı süresi ve performans kriterlerine dikkat etmek büyük önem taşımaktadır. Emeklilik sorununun çözümü için ise yasal düzenleme beklentisi devam etmektedir.
Kaynak: Resmî Gazete (6 Ağustos 2024 - Sayı: 32616)
